Drzewa w mieście – prezentacja systemów nasadzeń

Utwardzone nawierzchnie, gęsta sieć podziemnych rurociągów, kabli, ekspozycja na czynniki zewnętrzne, w tym wandalizm, to warunki, w jakich radzić sobie muszą drzewa sadzone w terenach silnie zurbanizowanych. Na szczęście istnieją systemy, które pomagają im doskonale radzić sobie z tymi przeciwnościami. Prezentujemy najważniejsze z nich.

architekt krajobrazu Hubert Wierzbicki

właściciel firmy Hortus-Art

Dla każdego drzewa szczególnie ważna jest przestrzeń wokół systemu korzeniowego i warunki w niej panujące. Żeby drzewo mogło się rozwijać i być zdrowe, system korzeniowy powinien mieć zapewnioną możliwość nieograniczonej wymiany powietrza i wody oraz dostępu do składników pokarmowych. Dodatkowo podłoże wokół bryły korzeniowej nie powinno byś skompresowane.

W czasie swojej dendrologicznej działalności spotkałem się z kilkoma systemami wspomagającymi rozwój drzew w trudnych warunkach.

Ziemia strukturalna stosowana powszechnie np.  w Stanach Zjednoczonych, dotarła i do nas przed paru laty. Jest to odpowiednio dobrana frakcja tłucznia kamiennego z dodatkiem gliny, części organicznych i absorbentów wody. Tłuczeń tworzy szkielet, dzięki któremu przenoszony i rozkładany jest nacisk wywierany przez np. samochody poruszające się po nawierzchni. Glina i części organiczne umożliwiają zatrzymywanie składników pokarmowych i wody. Część przestrzeni między tłuczniem pozostaje pusta, gwarantując przenikanie powietrza. Wadą systemu jest niezbyt przyjazne dla rozwoju korzeni środowisko, gdyż wartościowa ziemia dla roślin to tylko 20%, a reszta to tłuczeń. Wciąż jednak jest to system wspomagający rozwój drzewa. Ogromną zaletą tego rozwiązania jest dużo niższy koszt wykonania strefy korzeniowej, niż w przypadku elementów antykompresyjnych. Przykładowymi miejscami w Polsce, w których wykorzystano ziemię strukturalną do nasadzeń drzew są tereny skweru Hoovera i Ambasady Anglii w Warszawie.

ambasada uk

Ambasada Anglii

 

hoover

Skwer Hoovera, Warszawa

Cele antykompresyjne są najczęściej stosowanymi w Europie. To system odpowiednio wytrzymałych cel tworzących konstrukcję nośną, przenoszącą i rozkładającą występujące obciążenia. Na rynku dostępne są systemy różnych firm, jednak ich zastosowanie i konstrukcja okazują się bardzo podobne. Z każdego z nich można układać dowolnej objętości przestrzenie, służące rozwojowi korzeni. Największą zaletą zastosowania tego rozwiązania jest dowolność składu substratu, który umieszcza się w poszczególnych komórkach. Daje to możliwość doboru najodpowiedniejszego substratu dla sadzonych drzew, przez co prawie cała objętość systemu staje się wówczas dostępna dla korzeni. Wadą tego rozwiązania jest wysoka cena. Praktyka pokazuje, że sadząc drzewa w terenie silnie zurbanizowanym, możemy udostępnić dla rozwoju korzeni drzew zaledwie kilka, a maksymalnie kilkanaście metrów sześciennych na drzewo. W takim przypadku niekorzystne jest zastosowanie ziemi strukturalnej, za to można wykorzystać elementy antykompresyjne. lm mniejsza przestrzeń, tym większa konieczność zapewnienia korzeniom drzew możliwie najbardziej sprzyjającego podłoża. W Polsce cele antykompresyjne (system RootCell angielskiej firmy Greenleaf) zainstalowane były np. podczas sadzenia drzew przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie. Zastosowanie cel w tym przypadku podyktowane było brakiem możliwości wygospodarowania odpowiedniej wielkości strefy dla rozwoju korzeni, m.in. ze względu na dużą ilość infrastruktury podziemnej.

 

krakowskie1

Krakowskie Przedmieście

 

Często stosowanym rozwiązaniem są misy z warstwą np. żwiru i rurami drenarskimi. Powierzchnię gruntu wokół sadzonego drzewa kształtuje się w formie misy o spadku w kierunku pnia drzewa, tak by gromadziła wodę opadową w obrębie systemu korzeniowego. Misę najlepiej jest zabezpieczyć dookoła przed zadeptywaniem, najeżdżaniem oraz przed chwastami. Pozytywną stroną stosowanego rozwiązania jest zwiększenie dostaw wody i wymiany gazowej. Rozwiązanie to wymaga jednak zastosowania dodatkowych systemów antykompresyjnych. Zaleca się także łączenie mis w celu zwiększenia powierzchni dla penetracji korzeni.

 

krakowskie2

Krakowskie Przedmieście

Wybór najlepszego rozwiązania w oparciu o porównywanie przestrzeni dla rozwoju drzew wskazywanych przez producentów systemów jest bezcelowe. Wydaje się. że za każdym razem przed zastosowaniem określonego rozwiązania należy przeanalizować wady i zalety obu, sprawdzić, jaką objętość substratu możemy udostępnić drzewu, a także wykonać symulację kosztów instalacji. Generalnie można przyjąć zasadę, że elementy antykompresyjne stosuje się tam, gdzie ilość substratu dla drzewa jest znacznie zmniejszona w stosunku do wielkości optymalnej, a ziemię strukturalną tam, gdzie ilość ta jest większa. Oczywiście cele można stosować też przy optymalnych ilościach substratu. Każdy przypadek należy więc rozpatrywać indywidualnie, przyjmując jednak zasadę, że dużo lepiej wykorzystać system o zmniejszonej objętości niż nie zastosować go wcale. Skazywanie drzewa na życie w ilości substratu często rzędu 2-3 m3, w praktyce najczęściej spowoduje obumarcie rośliny. Ponadto oba rozwiązania z powodzeniem można ze sobą łączyć – stosując jako pierwszą strefę dla rozwoju korzeni cele antykompresyjne wypełnione bardzo dobrym substratem, a strefę dalszą wypełniając ziemią strukturalną.

Decydując się na zastosowanie systemu antykompresyjnego, nie należy zapominać o pozostałych elementach niezbędnych do prawidłowego rozwoju korzeni drzew. W związku z tym powinno się używać specjalnych ekranów, kierunkujących rozwój strefy korzeni do miejsc ku temu przeznaczonych. Zapobiegnie to np. niszczeniu nawierzchni przez korzenie drzew. Warto także, aby ekrany zastosowane w pobliżu bryły korzeniowej drzewa byty „karbowane”, co skieruje korzenie w dół i zapobiegnie oplataniu ich wokół bryty korzeniowej. Ponadto należy stosować systemy doprowadzające powietrze i wodę do stref rozwoju korzeni. Powinno się też rozważyć kwestie zabezpieczenia drzew przed szkodliwym działaniem soli, która stosowana jest podczas odśnieżania dróg czy chodników.

Należy również zapewnić drzewu napowietrzanie i nawadnianie. Na rynku dostępne są różne systemy wspomagające drzewa w zakresie dostarczania składników pokarmowych, nawadniania i wymiany gazowej.

Nowoczesne rozwiązania antykompresyjne są w Polsce instalowane od niedawna, w związku z czym należy brać pod uwagę nie tylko teoretyczne porównania systemów wg wskazań ich producentów, lecz również aspekty wynikające z praktyki i ceny zamontowania poszczególnych rozwiązań.

Niestety wciąż nie przywiązujemy właściwej wagi do warunków, jakie zapewniamy drzewu w nienaturalnym dla niego środowisku. Często drzewa w miejscach dla nich ekstremalnych sadzone są bez żadnych systemów wspomagających ich rozwój. Wciąż niska świadomość inwestorów i wykonawców, a także chęć zaoszczędzenia na drzewach, wywołuje marny efekt. Drzewa nie mają dobrej kondycji, co odbija się na ich wzroście i wyglądzie lub po prostu obumierają, co z kolei skutkuje dodatkowymi kosztami ich wymiany. Innym problemem jest dobór wielkości drzewa. Wyrastające z nawierzchni wzdłuż ulic kikuty z pojedynczymi gałązkami straszą swoim wyglądem, zamiast być ozdobą i wizytówką miast.

 

Udostępnij wpisShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn